Spermatest; de semenanalyse

Als jij en je partner al enige tijd zonder succes zwanger proberen te raken, dan kan een huisarts besluiten een vruchtbaarheidsonderzoek te doen. Hierbij wordt zowel bij de man als de vrouw onderzocht of er factoren zijn die een zwangerschap in de weg staan. In dit artikel lees je meer over de semenanalyse; in de volksmond ook wel spermatest genoemd. Vijftig procent van de vrouwen met een kinderwens is binnen een half jaar zwanger, negentig procent binnen een jaar en bij tien procent laat een zwangerschap langer dan een jaar op zich wachten. Als een vrouw na meer dan twaalf maanden nog niet zwanger is en/of één of meerdere miskramen heeft gehad, dan spreken we van verminderde vruchtbaarheid of subfertiliteit. Er is dan nog geen sprake van onvruchtbaarheid. Daar spreken we pas van als dit doormiddel van een medisch bevestigd is. Mannen en vrouwen kunnen allebei onvruchtbaar zijn. Procentueel gezien komt dit allebei even vaak voor. Om te ontdekken of één van beide partners onvruchtbaar is wordt een vruchtbaarheidsonderzoek gedaan. Bij mannen wordt dit gedaan via de spermatest. Hierbij wordt de kwaliteit van het sperma gecontroleerd.

Kwaliteit van sperma; waar wordt op gelet?

Bij een spermatest wordt het sperma van de man op een drietal punten gecontroleerd, namelijk de hoeveelheid, de bewegelijkheid en de vorm van de zaadcellen. Deze drie factoren bepalen de kwaliteit van het sperma. Als er sprake is van een verminderde zaadkwaliteit betekent dit niet dat een zwangerschap uitgesloten is. Het betekent echter wel dat de kans kleiner is en het langer kan duren voor een bevruchting plaatsvindt.

Spermatest: de beste voor thuis

Tegenwoordig hoef je voor een spermatest niet meer naar de dokter. Je kunt een dergelijke test ook thuis doen. De meest betrouwbare is de Vruchtbaarheids-check. Kenmerken:

• 96% betrouwbaarheid (bijna 10% beter dan andere testen)
• resultaat zichtbaar binnen dertig minuten
• toont ook evt verminderde vruchtbaarheid

Als de genoemde test alleen voordelen had, dan zou iedere man kiezen voor deze thuistest. Er is echter ook een kanttekening: je kunt de test maar 1 keer uitvoeren. Dat is jammer,  omdat sperma erg gevoelig is en kleine invloeden een groot  effect op de uitslag kunnen hebben. Denk hierbij aan het te snel af laten koelen van het sperma of koorts in de drie maanden voorafgaand aan de tekst. Een tweede test geeft dan extra zekerheid over de uitslag. Juist op dit terrein scoren concurrerende thuistesten beter. De FertillityScore en mannelijke vruchtbaarheidstest van Test-Point bieden je twee testmomenten voor hetzelfde geldt. De betrouwbaarheid per test is lager (86%) maar de dubbelcheck heeft zo z'n voordelen. Er zijn diverse redenen waarom koppels thuis een spermatest uitvoeren. Allereerst omdat je twijfel relatief snel bevestigd of ontkend wordt. Ten tweede omdat je de uitslag van de test in eigen omgeving kan verwerken en niet in een kil dokterskantoortje. En ten derde omdat de stap naar de dokter door sommigen als groot wordt ervaren. Een thuistest zorgt ervoor dat je die stap alleen hoeft te maken als de test uitwijst dat er inderdaad sprake is van verminderde vruchtbaarheid. Een ander voordeel van de spermatest is dat het ervoor zorgt dat je eerder bij een huisarts terecht kan. Waar je normaal gesproken een jaar moet proberen zwanger te raken voordat er een gesprek gevoerd wordt over vruchtbaarheidsproblemen, geeft de uitslag van de spermatest een goede reden voor een gesprek.

Zaadonderzoek bij de dokter

Als je voor een spermatest naar de dokter gaat dan zal deze een aantal vragen stellen over je ziektegeschiedenis en leefstijl. Als daar reden voor is zal er (nogmaals) een zaadonderzoek plaatsvinden. Bij een zaadonderzoek wordt de man gevraagd zijn sperma op te vangen in een potje en deze mee te nemen naar het ziekenhuis. Een specialist zal het sperma onder de microscoop nader bekijken. De zaadcellen zijn het beste te beoordelen als het sperma binnen twee uur nadat het is ‘opgevangen’ wordt bekeken. Breng het potje met sperma dan ook direct na de zaadlozing naar de kliniek. Elke spermatest die je afneemt is  een momentopname, aangezien de kwaliteit van de zaadcellen niet constant is. Zo kan de kwaliteit van de zaadcellen na een periode van koorts tot drie maanden slechter zijn. Bij een negatieve uitslag van het vruchtbaarheidsonderzoek wordt daarom altijd een tweede test gedaan om twijfel uit te sluiten.

Spermatest tips

• Het is slecht voor de kwaliteit van je sperma om deze snel te laten afkoelen. Dit kan de uitslag van je onderzoek beïnvloeden. Het is daarom raadzaam om het potje waarin je je sperma opvangt van te voren met je handen op te warmen.
• Als je een deel van je zaadlozing niet hebt kunnen opvangen in een potje, dan is het raadzaam dit te vermelden bij inlevering van je potje bij de arts.
• Veel gebeurtenissen kunnen de kwaliteit van je zaadcellen beïnvloeden. Vertel je arts daarom als je in de twee maanden voor het onderzoek koorts hebt gehad, oververmoeid bent geweest, onregelmatige werktijden hebt gemaakt, onder narcose bent geweest, last hebt gehad van een overgevoeligheidsziekte zoals hooikoorts, je in aanraking bent gekomen met giftige stoffen of als je medicijnen hebt gebruikt.
• Het is belangrijk om drie dagen voor het spermaonderzoek geen zaadlozing te hebben, dit kan invloed hebben op de uitkomst van de test.
• Gebruik voor het opvangen van het sperma het potje dat wordt meegestuurd met de thuistest of die je meekrijgt uit het ziekenhuis. Andere potjes kunnen de test beïnvloeden doordat er voorheen wellicht iets anders in is bewaard.